سراوان شهر نخل و نگاره

بررسی سابقه تاریخی بلوچستان و سراوان

قلعه های تاریخی شهرستان سراوان
نویسنده : علیرضا ارباب - ساعت ٤:٠٥ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٢ مهر ۱۳۸٧
 

با درود و سلام بر تمام دوستان عیدتان مبارک باد

مطلبی را که در ذیل میخوانید یکی از دوستان زحمت کشیده برایم فرستاده ولی  منابع را ذکر نکرده به همین دلیل از ذکر نام این دوست شفیق عذر میخواهم ولی از انجا که مطلب جالبی بود از آن بدون هیچ گونه تغییری استفاده کرده و عین مطلب را گذاشتم امیدوارم که برای شما نیز جالب باشد  

قلعه سِیْبْ:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش سیب و سوران - روستاى سیب

 قدمت: دوران اسلامى - قاجار

 ویژگیهاى معمارى: این بنا با استفاده از خشت خام ساخته شده و داراى حصارى از خشت خام به ارتفاع حدود 6 متر است که دور تا دور بناهاى قلعه را محصور نموده است. ارتفاع بلندترین نقطه حدود 22 متر است و در سه گوشه دیوار قلعه 3 برج براى امر دیده‏ بانى تعبیه شده است. از درب ضلع جنوبى تا انتهاى سمت جنوب شرقى داراى پلکانى از خشت خام است که پس از طى 10 پله خشتى به یک درب چوبى دو لنگه با کنده ‏کاریهاى برجسته در کادرهاى مربع شکل بصورت قرینه روبرو مى ‏شویم. ورودى قلعه بوسیله راهى باریک تونل مانند که تاریک نیز مى ‏باشد با یک شیب ملایم به سمت بالا و حیاط قلعه راه دارد. در وسط حیاط قلعه چاه آبى وجود دارد که دور تا دور آن سنگ کارى شده و در ضلع شرقى حیاط دو اتاق به اندازه ‏هاى مختلف و در ضلع جنوبى یک اطاق و در ضلع شمالى نیز یک اطاق با راهرو باریک به سمت مشرق ساخته شده است. محل سکونت صاحب قلعه در ضلع غربى بوده که داراى محوطه ‏اى نسبتاً بزرگ مى‏باشد. در قسمت مشرق قلعه فضایى به طول 11 متر و عرض 4 متر با پوشش مسطح ساخته شده که شاید براى زندان از آن استفاده مى ‏کرده ‏اند. در ضلع غربى حیاط آثارى از یک تنور براى پخت نان مورد نیاز ساکنین قلعه مشاهده مى‏شود. در اطاق جنوب شرقى براى صعود به محل دیده‏ بانى یک راه پله خشتى ساخته شده است. این اثر در سال 1370 تحت پوشش سازمان میراث فرهنگى قرار گرفته است.

  قلعه کُهنه قَلعه:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - داخل شهر سراوان  قدمت:دوره اسلامى

  قلعه بُلْقیْسْ:

 موقعیت جغرافیاى:شهرستان سراوان - بخش مرکزى - دهستان حومه

 این قلعه از قدیمى‏ترین قلعه ‏هاى بلوچستان است و در زمان افشاریه تخریب شده است.

  قلعه خَیْرآباد

 موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - دهستان حومه   قدمت: دوران مغولى

  قلعه سَرجووشَصتانْ:

 موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - دهستان حومه    قدمت: دوره اسلامى

 قلعه هُشَکْ:

 موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - دهستان حومه   قدمت: دوره اسلامى

  قلعه بَم ْ‏پُشْت:

موقعیت جغرافیایى: بخش بم‏پشت - روستاى بم ‏پشت    قدمت: دوره اسلامى

  قلعه هِیتَکْ:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش مرکزى - دهستان حومه - روستاى هیتک

  قلعه دِزکْ:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش مرکزى - دهستان حومه - روستاى داورپناه

 مشخصات: این قلعه که داراى معمارى بومى است از خشت و گل ساخته شده و در گذشته محل اقامت و حکمرانى على ‏محمدخان پدر دوست محمدخان بارکزایى بوده است و در سال 1307 ه.ش با لشکرکشى قواى رضاخان توسط قشون دولتى به تصرف درآمده است و در این محل با درگیرى بین قواى نظامى و نیروهاى تحت امر دوست محمدخان، سرهنگ باقرآقاخان داورپناه بوسیله یکى از اسرا کشته مى ‏شود و از آن موقع این محل بنام داورپناه نامیده مى ‏شود.

  قلعه کوهَکْ:

 موقعیت جغرافیایى:بخش بم‏پشت - دهستان کوهک و اسفندک - روستاى کوهک

 قدمت: دوران اسلامى - قاجار

 مشخصات : در کتاب باستان شناسى و تاریخ بلوچستان به نقل از امان‏ الله جهانبانى آمده است: » این قلعه در روى سنگ مرتفعى واقع است و از استحکام کافى برخوردار است که در سال 1290 ه.ش توسط وکیل ‏الملک دوم (مرتضى قلى ‏خان) حکمران کرمان و بلوچستان تصرف شده است در این قلعه شخصى مدفون است که به باور مردم، این شخص صاحب کرامت است. در کنار این مقبره چاه آبى است که هفتاد ذرع عمق دارد و به گفته اهالى هر زمان که قلعه محاصره شود اهالى قلعه از آبى که با کرامت صاحب قبر از چاه مى ‏جوشیده و به اندازه پانزده ذرع مى ‏ایستد استفاده مى ‏کنند.

 پس از وکیل ‏الملک بار دیگر ابراهیم خان بمى این قلعه را به تحت سلطه حکمران کرمان و بلوچستان در مى ‏آورد چون مدتى توسط انگلیسى ‏ها در جریان حکمیت گلداسمیت از ایران جدا شده بود.

  قلعه اِسفَنْدَکْ:

 موقعیت جغرافیایى: بخش‏بم‏پشت - دهستان کوهک و اسفندک - روستاى اسفندک

 قدمت:دوران اسلامى

  قلعه دِهَکْ:

 موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - روستاى دهک     قدمت:دوره اسلامى

  قلعه‏هاى جالْق:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش جالق - دهستان جالق

 قدمت: دوران اسلامى (سلجوقى - قاجار) - جالق داراى سه قلعه است.

  قلعه کَله ‏گان:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش جالق - دهستان کله‏گان - روستاى کله ‏گان

 قدمت: دوران اسلامى

  قلعه ناهوگْ:

موقعیت جغرافیایى: بخش جالق - دهستان ناهوگ    قدمت:دوران اسلامى

  قلعه زابُلى:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - مرکز بخش زابلى قدمت:دوره اسلامى

  قلعه پَسْکوه:

 موقعیت جغرافیایى: بخش سیب و سوران - دهستان پسکوه - روستاى سپکوه

 قدمت: دوران اسلامى

  قلعه کَنْتْ:

 موقعیت جغرافیایى: بخش سیب و سوران - دهستان هیدوچ - روستاى کنت

 قدمت: دوران اسلامى

  قلعه گُشْتْ:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش مرکزى - دهستان گشت - روستاى گشت

 قدمت: دوره اسلامى - قاجار

 مشخصات: این قلعه از خشت و گل ساخته شده است و در زمان لشکرکشى قواى رضاخان (1307 ه.ش) اولین نقطه اتکاى نیروهاى تحت امر دوست محمدخان بارکزایى بوده است.

  قلعه چشمه نِمَکْ (جوشان):

 موقعیت جغرافیایى: بخش مرکزى - دهستان گشت        قدمت:     دوره اسلامى

  قلعه هیدوچ:

 موقعیت جغرافیایى: بخش سیب و سوران - دهستان هیدوچ - روستاى هیدوچ

 قدمت: دوران اسلامى

  قلعه بَخْشان:

 موقعیت جغرافیایى: شهرستان سراوان - بخش مرکزى - دهستان حومه - روستاى بخشان

 قدمت: دوران اسلامى


 
comment نظرات ()
 
بلوچستان و قاجارها-3
نویسنده : علیرضا ارباب - ساعت ۳:٠٢ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٢ مهر ۱۳۸٧
 

خدا زیباست

شورشها در زمان ناصر الدوله

بعد از فوت ابراهیم خان سرتیپ حاکم بلوچستان در سال 1302 قمری داماد او عباس خان به حکومت بم و بلوچستان رسید که بعد از مدت کوتاهی کشته شد . بعد از آن اداره امور بم و نرمانشیر به ولی خان پسر وکیل الملک اول و امور بلوچستان به طور مشترک به زین العابدین خان و ابراهیم خان که این دو از نزدیکان ابراهیم خان سرتیپ بودند رسید . در سال 1304 قمری ناصر الدوله این دو برادر بمی را از حکومت بلوچستان خلع کرد و ابوالفتح خان ترک را که از افسران فوج قزاق بود به حکومت بلوچستان منصوب کرد . ابوالفتح خان که ظلم را از حد گذرانیده بود باعث گردید تا بلوچها دست به شورش بزنند که در این بخش به چند تا از شورشهای بزرگ و مهم می پردازیم :

ابوالفتح خان در ماموریتی که از طرف ناصر الدوله داشت به منطقه سرحد برای سرکوبی طایفه یاراحمد زهی رفت مردم این طایفه که در نتیجه ظلم های ابوالفتح خان قیام کرده بودند که بعد از درگیریهای فراوان سرانجام حرکتشان سرکوب شد .سران طایفه یاراحمد زهی بعد از شورش علیه ابوالفتح خان به ناصر الدوله پیام فرستاند که مطیع دولت می باشند و از ترس جان خود با ابوالفتح خان وارد جنگ شده اند ناصر الدوله از آنان دلجویی کرد و عذر آنها را پذیرفت و به آنها دستور داد که از سرحد که محل زندگی شان بود کوچ کرده و در فهرج ساکن شوند تا او نیز یک قسمت از اراضی این محل را در مقابل زمینهای سرحد به آنها واگذار کند با قبول این دستور افراد این طایفه به فهرج کوچ کردند ابوالفتح خان با این طایفه ابتدا با مهربانی رفتار کرد و پس از آنکه سوء ظن ها برطرف گردید بی خبر بر انها حمله کرد و تمامی مردم را با زن و بچه ها اسیر کرد . در مقابل این خیانت ابوالفتح خان ، بلوچها به سرکردگی سردار حسین خان قیام کردند و قلعه پهره را که ابوالفتح خان در آن ساکن بود به محاصره خود در آوردند و قلعه بمپور را که پادگان نیروهای دولتی بود تصرف کردند و این قیام بلوچها به سرعت در تمام بلوچستان گسترش یافت.

علت اصلی گسترش سریع این قیام و شورش در بلوچستان چیزی بجز ظلم و ستم قاجار ها و سرخوردگی مردم نبود در دوره حکومت ابراهیم خان او به میزان مالیاتها ی بلوچستان به سرعت می افزود ابراهیم خان که از خصوصیات بلوچها آشنایی داشت میدانست که با لشکر کشی نمی تواند بر بلوچستان حکومت کند لذا خوانین بلوچ را به خود نزدیک ساخته و با کمک خوانین محلی تا آنجا که میتوانست از رعیت مالیاتهای سنگین میگرفت و نتیجه گرفتن مالیاتهای سنگین چیزی نبود جز مهاجرت گسترده و شبانه مردم از سرزمین خویش و در نهایت شورش علیه دولت سرتا پا ستم قاجار ها .

سردار حسن خان که رهبری این شورش را بر عهده داشت در واقع خود نیز از دست نشاندگان ناصر الدوله بود که وی نیز نتوانسته بود از تعهدات مالیاتی خود برآید بناچار با این شورش همراهی کرد با گسترش قیام مردم ناصر الدوله چاره ای نداشت جز برکناری ابوالفتح خان. پس بناچار وی را برکنار کرد و بجای او حشمت السلطنه پسر عموی خود را حاکم بلوچستان گردانید و با توجه به وضعیت نا آران بلوچستان به وی توصیه کرد : "" لدی الورود بدون سیاست و تنبیه همه را مطیع و منقاد خود گرداند"" .

در همین موقع بود که از کرمان به تهران تلگراف شد که روسای بلوچ به حکومت نوشته اند  که یاغی نیستیم بلکه از تعدی ابوالفتح خان به ستوه امده ایم . ناصر الدوله در چنین شرایطی برای پایان دادن این شورشها مجبور به واگذاری حکومت به کسی بود که با این مردم آشنایی داشته باشد و بنابراین طی حکمی به  زین العابدین خان و ابراهیم خان آنها را به حکومت بلوچستان منصوب کرد ................


 
comment نظرات ()