سراوان شهر نخل و نگاره

بررسی سابقه تاریخی بلوچستان و سراوان

بلوچستان و قاجارها
نویسنده : علیرضا ارباب - ساعت ٧:٤٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ٧ شهریور ۱۳۸٧
 

به نام خدای برحق

سلام

دوران سطنت قاجار ها و بخصوص دوره سطنت ناصرالدین شاه یکی از تاثیرگذارترین دوره ها در تاریخ بلوچستان محسوب میشود. ورود دولت مرکزی به بلوچستان،تجزیه بلوچستان و خیلی از اتفاقات مهم دیگر در این دوران روی دادند که از منظر تاریخی از اهمیت خاصی برخوردار هستند.

در آن زمان بلوچستان و کرمان زیر نظر یک حاکم و والی اداره میشد برای همین هر اتفاقی که در کرمان اتفاق می افتاد اثراتش در بلوچستان قابل مشاهده بود و حکام دولتی همیشه بلوچستان را فقط برای گرفتن مالیات و باج میخواستند برای همین هیچ گونه فعالیت عمرانی و کار زیر ساختی در بلوچستان انجام نگرفت

حکومت فیروز میرزا فرمانفرما  :

در سال 1295 قمری به علت گرانی غلات و مواد غذایی ، شورشی در کرمان به وقوع پیوست که این مسئله موجب برکناری مرتضی علیقلی  خان وکیل الملک از حکومت کرمان گردید.جانشین او غلام رضا خان شهاب الملک بود که نیز بعد از مدت کوتاهی برکنار شد

نصرت الدوله فیروزمیرزا فرمانفرما به جانشینی شهاب الملک حاکم منطقه کرمان و بلوچستان منصوب شد که به دستور شاه سفری به بلوچستان داشت (سنه 1297ق) که نتیجه سفر خود را بصورت گزارشی تقدیم شاه کرد. از گزارش فرمانفرما میتوان به وضعیت معیشتی مردم پی برد .

او در این سفر به بمپور رفت و بمدت ده روز در آنجا توقف نمود و در انجا خوانین بلوچ را بحضور پذیرفت !!! و از بین حکام بلوچ توجه خاصی به دلاور خان حاکم دزک و جالق داشت که دلیل توجه به وی نیز دلیلی نداشت جز مساله کوهک و اسفندک. ( در اینده به این موضوع می پردازیم بطور مفصل).

در گزارش وی به شاه از فقر شدید مردم سخن گفته "رعایا و زارعین در اینجا لخت و عور هستند "  و همچنین پیشنهاداتی به شاه میدهد در خصوص انتقال مرکزیت بلوچستان از بمپور به پهره(ایرانشهر امروزی) " ... هرچه در این قلعه(بمپور) خرج شود بی فایده و بی معنی خواهد بود زیرا خاک این قلعه بسیار سست و سوخته است و به یکدیگر نمی چسبد...." و در ادامه گزارش پیشنهاد میدهد تا بدلیل آب و هوای بهتر قلعه ای در پهره ساخته شود و مرکزیت بلوچستان به آنجا انتقال داده شود (که البته این اتفاق افتاد اما نه در زمان حکومت وی بلکه بعد ها توسط ناصرالدوله فرزند و جانشین وی ).

فیروز میرزا در گزارش خود از بی اعتنایی حکام در آباد سازی این ناحیه گفته و لزوم توجه بیشتر به این ناحیه را خواستار شده است (البته دلیل وی نه بخاطر مردم بلوچ بوده بلکه بخاطر گرفتن خراج بیشتر بوده) . " بسیار افسوس و تعجب از این غفلتها دست داد که چرا باید این مدت غفلت در آبادی این نقاط که از واجبترین کارهااست شده،و حکام به ملاحضات خام بی معنی از چنین واجبی چشم پوشیده اند،یا اینکه این مطلب را به عرض اولیای دولت رسانیده اند از جانب اولیای دولت بی اعتنایی و غفلت شده است" .

فیروز میرزا بعد از برگشتن به کرمان گزارش خود را به شاه نوشت و فرستاد و شاه نیز با تائید گزارش چنین نوشت : " در باب نواقص تمور بلوچستان مقرر فرموده ام که احکام لازم و تکالیف صریحه صادر و مشخص شود" با اینکه فیروز میرزا از استعداد آبادانی بلوچستان نوشته بود و شاه نیز دستوراتی داده بود اما هیچگاه تعقیری در بلوچستان اتفاق نیفتاد و هیچ گونه کار عمرانی و آبادانی صورت نگرفت.

فیروز میرزا طی درخواستی تقاضا نمود که بعلت بیماری اجازه بدهند پسرش جانشین وی گردد و چنین نیز شد و ناصر الدوله پسر فیروز میرزا در سال 1299 قمری وارد کرمان شد و بمدت 11سال بر بلوچستان و کرمان حکومت کرد.

از اقدامات مهم و برجسته ناصر الدوله ساختن قلعه ناصری در پهره(ایرانشهر امروزی) و انتقال حکومت و مرکزیت بلوچستان از بمپور به آنجا بود که به پاس ساختن این قلعه یک قبضه شمشیر مرصع جواهر نشان ممتاز از دست شاه ایران و دریافت لقب فرمانفرمایی بود البته غیر از قلعه ناصری در دیگر نقاط بلوچستان قلعه هایی ایجاد نمود .....


 
comment نظرات ()